Skip to content

Tái tạo công ty kiểu Việt Nam: cần phải biết quản lý sự thay đổi

by on May 13, 2010

Khoa học quản lý của phương Tây đã đúc rút: một nhà lãnh đạo không nên làm quá 2 nhiệm kỳ (khoảng 8 nǎm theo cách tính của họ). Họ lý luận rằng, một lãnh đạo ở quá lâu tại một vị trí thì có giỏi đến mấy cũng dẫn tới việc quản lý theo kinh nghiệm. Các công ty Việt Nam cũng cần thay đổi và họ đã thay đổi như thế nào?

Bước ra khỏi rốn vũ trụ

Ông Cổ Gia Thọ, Tổng giám đốc công ty Thiên Long bộc bạch: “Lúc mới thành lập, Thiên Long không hề mường tượng là tòa nhà công ty có thể xây lên 5-6, rồi 10 tầng như ngày nay. Tốc độ phát triển nhanh của Thiên Long vừa là điều mừng vừa là nỗi lo. Không tái tạo sẽ rất nguy hiểm vì không sao kiểm soát được doanh nghiệp”. Khoảng đầu nǎm 2000, Thiên Long bắt đầu quá trình thoát khỏi cách quản lý kiểu gia đình.
Photobucket
Lý thuyết quản trị đổi mới doanh nghiệp khẳng định: “Không có áp lực cạnh tranh, không doanh nghiệp nào đổi mới”.

Vĩnh Tiến bắt tay vào việc tái tạo công ty từ nǎm 1997. Hai lần nhờ tư vấn tái tạo nhưng không thành công, công ty tuyển mộ hẳn một phó tổng giám đốc “cầm chịch” thiết kế quá trình quản lý. Cho đến nay, Vĩnh Tiến đã đi qua mọi quy trình tái tạo công ty. Những doanh nghiệp thực hiện bước chuyển lên công ty cổ phần như giấy tập Lệ Hoa, bông Bạch Tuyết cũng đang gấp rút tái tạo công ty để chuẩn bị đối phó với áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Muộn hơn Vĩnh Tiến và Thiên Long, hãng cà-phê Trung Nguyên chỉ mới bắt tay tái tạo vào đầu nǎm nay. Trung Nguyên đang phát triển chiều sâu, sau giai đoạn phát triển chiều rộng những nǎm qua. Giám đốc Đặng Lê Nguyên Vũ, nói: “Lúc trước có muốn tái tạo cũng không đủ lực mà làm, giờ thì chỉ sợ việc không chạy kịp theo ý mình”. Mục tiêu tái tạo của Trung Nguyên là làm sao để ông giám đốc trẻ có thể thoát ra khỏi trung tâm của hãng mà vẫn kiểm soát được công việc để có thể triển khai thêm những ý tưởng kinh doanh mới. Ông Vũ hình dung: “Cung cách quản lý kiểu gia đình khiến người giám đốc như một hạt nhân mà tất cả những vòng tròn hoạt động công ty đều xoay quanh, ông ta phải ra quyết định trong mọi việc. Thế nhưng giỏi lắm là ông ta chỉ kiểm soát một hai vòng tròn là đã nhiều”.

Một cuộc “đổi đời” công ty

Ông Lữ Trung Đạt, giám đốc công ty Lệ Hoa, tỏ ra rất hài lòng về cơ ngơi mới của công ty ở khu công nghiệp Tân Tạo. Nhà máy mới của công ty rộng 3.000 m2, khá khang trang. Ông Đạt nói: “Trước đây cơ sở chỉ rộng 1.000 m2 mà nhét hơn 100 con người, chưa kể xưởng sản xuất nên không thể bố trí hệ thống quản lý sản xuất hợp lý”.

Ông Đạt khẳng định: “Tái tạo công ty là mời mọi người làm cuộc cách mạng trong từng con người, mà trước hết là bản thân những người lãnh đạo”. Với kiểu quản lý gia đình, chỉ mới 33 tuổi, giám đốc Đạt đã có thói quen lãnh đạo gia trưởng: “Hồi trước mình hay nổi nóng lắm, nhưng bây giờ thay đổi hẳn. Hồi trước hễ hứng lên là tụi tôi họp, giờ phải chuẩn bị đàng hoàng mới họp. Công nhân ngày trước vui thì làm, buồn thì nghỉ, giờ có kỷ cương đàng hoàng”. Vấn đề công ty đang làm mạnh tay nhất là phân cấp quản lý, lãnh đạo theo chủ trương chứ không phải bằng mệnh lệnh, mỗi thành viên phải chủ động trong công việc chứ không đẩy việc lên trên nữa. Ông Đạt khoe là công ty đã đầu tư hệ thống quản lý bằng tin học giá 15.000 USD. Lệ Hoa đang ra sức giảm giá thành sản phẩm thông qua hệ thống quản lý mới.

Những công ty Việt Nam tiếp cận với cung cách quản lý của những công ty đa quốc gia thường dễ có những ý niệm cải cách sâu rộng công ty. Khi bắt tay tái tạo công ty, Thiên Long thuê hẳn những công ty chuyên môn tư vấn. “Thiên Long đi theo xu hướng mới, việc gì mình không chuyên thì thuê người ta làm”, ông Thọ nói. Kết hợp giữa các chuyên viên tư vấn và “nội bộ”, Thiên Long tiến hành các bước tái tạo khá bài bản: “chụp hình” hiện trạng công ty, đánh giá, đề ra các mục tiêu thị trường và những chuỗi giá trị cho khách hàng sắp xếp, định vị quá trình và các vị trí trong hệ thống để đạt được mục tiêu đề ra.

Công ty Thái Tuấn triển khai tái tạo từ áp lực của những đơn đặt hàng xuất khẩu từ đầu nǎm đến nay. Nỗ lực đưa hệ thống quản lý đạt mức tiêu chuẩn quốc tế, Thái Tuấn vừa mời thầu trọn gói xây dựng một trung tâm kinh doanh, một khu vǎn phòng và một kho hàng theo phong cách quốc tế, đồng thời mời một công ty tư vấn quốc tế thực hiện dự án tái tạo cho mình.

Cái áo ISO có làm nên công ty?

Đã từng là chuyên viên tư vấn tái tạo công ty, ông Vũ Quốc Đại, phó tổng giám đốc công ty Vĩnh Tiến, nhận xét “Việc đưa hệ thống quản lý chất lượng ISO vào các doanh nghiệp Việt Nam là rất sáng tạo, vì bản chất của ISO cũng là quá trình tái tạo. Có những doanh nghiệp thành công, có doanh nghiệp không thành công”. Tuy thế, bà Đặng Thị Thu Hồng, phó giám đốc chương trình phát triển dự án Mekong (MPDF), cho biết: “Có những doanh nghiệp có ISO hẳn hoi vẫn vướng mắc trong quản lý”.

Ông Thọ cho rằng hiện nay nhiều doanh nghiệp chạy theo ISO không vì thực chất mà là muốn có cái danh để bán hàng. Ông Thọ nói: “Tái tạo không có danh ISO thì có danh nhưng không thể không thực chất. Các doanh nghiệp có thể tham khảo ISO để tái tạo, nhưng ISO là một quá trình chung vào mỗi công ty thì phải có một quá trình riêng tùy đặc điểm vǎn hóa và thực chất công ty”.

Tiến hành tái tạo công ty từ việc xây dựng ISO, công ty Toàn Mỹ có nhiều kinh nghiệm về danh và thực của việc có tấm chứng chỉ ISO. Ông Lê Đǎng Minh, giám đốc điều hành Toàn Mỹ, thẳng thắn: “ISO gồm ba chủ thể: tổ chức cần chứng nhận, tổ chức tư vấn, tổ chức đánh giá. Cả ba họp lại thành một cái chợ bát nháo kinh khủng. Người ta mua bán cả một tiêu chuẩn quốc tế. Chỉ chi phí đào tạo thôi đã 7.500 USD, vậy mà có người đến chào giá chỉ 5.000 USD từ A đến Z. Nhiều doanh nghiệp lấy chứng chỉ sau 100 ngày!”. Theo ông Minh, Toàn Mỹ không vội vã mà xây dựng hệ thống quản lý theo đúng “triết lý ISO” từ tháng 3-2001 đến nay.

Kiểu Việt Nam

Khác với các công ty nước ngoài, các doanh nghiệp Việt Nam khi tái tạo không sa thải hàng loạt nhân công. Giai đoạn “đau đớn” trong quá trình tái tạo của các công ty đa quốc gia thường ngốn hàng tỷ USD cho việc sa thải, tuyển dụng mới. Thông thường, các ông chủ doanh nghiệp tìm cách đào tạo lại hoặc chuyển đổi công việc cho những người đã từng gắn bó với công ty khi không phù hợp với quá trình mới. Mỗi nǎm, công ty Toàn Mỹ bỏ ra khoảng 100 triệu đồng đào tạo các cán bộ quản lý đầu tàu. Thiên Long “thay máu” bằng những “luật chơi” rõ ràng, bằng những bản mô tả công việc cùng quyền hạn và trách nhiệm rõ rệt, ai không đủ nǎng lực đáp ứng sẽ phải tự động rút lui. Trung Nguyên đã thực hiện được việc thay đổi hầu hết dàn cán bộ cũ của mình. Giám đốc của hãng phải áp dụng cả một nghệ thuật về nhân tâm mới có thể làm nổi công việc này. Ông Vũ nói: “Thay ai, vào thời điểm nào, thuyết phục họ ra sao là những điều cần phải tính toán. Nếu không sẽ rất dễ dẫn đến đổ vỡ công ty do người mới thì chưa quen việc, người cũ bất mãn sẽ cản trở công việc. Tất cả phải vì mục tiêu phát triển công ty”. Điều đau đầu nhất của các công ty đang trong quá trình tái tạo là thiếu người giỏi để đáp ứng những vị trí mới “ngày trước mình thiếu tiền để tái tạo, bây giờ có tiền thì lại không đủ người để làm”, ông Vũ nói. Hiện nay, Trung Nguyên sẵn sàng trả lương ngang với các công ty đa quốc gia để có giám đốc tài chính, giám đốc tiếp thị, giám đốc bán hàng, v.v.

Một “vấn nạn” nữa của các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình tái tạo là phải đối phó với áp lực của những thành viên không muốn cải cách. Một số công ty phải tiến hành tái tạo nửa vời vì các ông chủ “vừa rồ ga vừa đạp thắng” do không đủ sức đánh giá được hiệu quả của những việc đổi mới…

Giám đốc công ty Thiên Long cười nói: “Thiên Long rất hãnh diện vì đã thành công trong lĩnh vực này. Bây giờ tôi đã an tâm nhìn thấy bộ máy quản lý của mình vận hành một cách chuyên nghiệp, rõ ràng, tự động”. Điều mà ông thích thú hơn cả, có lẽ là “giờ thì tôi có thì giờ rảnh để giải trí rồi

 

From → Uncategorized

Leave a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: