Skip to content

Thông tin công việc – Tơ hồng gắn kết doanh nghiệp & nhân viên

by on June 2, 2010

Bản MTCV không phải là nguyên nhân của mọi nguyên nhân gây nên sự kém hiệu quả mà là “Bộ thông tin công việc” của doanh nghiệp mới chính là thủ phạm.

Phần 1: Thông tin công việc – cần một cái nhìn khác

Photobucket

Mấy năm gần đây, nhu cầu tư vấn nguồn nhân lực càng ngày càng tăng cao ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Một trong những công việc đầu tiên và quan trọng nhất doanh nghiệp thường nhờ tư vấn hỗ trợ là xây dựng bản mô tả công việc (MTCV). Hầu hết các cấp lãnh đạo và quản lý đều cho rằng, bản MTCV là nguyên nhân của mọi nguyên nhân dẫn đến công việc trì trệ, kém hiệu quả. Và một câu duy nhất mà tôi thường gây sốc sau khi xem các MTCV của khách hàng là: “Không bản MTCV nào thực sự “mô tả” được công việc.”

Trước tiên, tôi xin khẳng định: Bản MTCV không phải là nguyên nhân của mọi nguyên nhân gây nên sự kém hiệu quả mà là “Bộ thông tin công việc” của doanh nghiệp mới chính là thủ phạm.

Vậy Thông tin công việc là gì? Hiểu nôm na: Thông tin công việc là bộ tài liệu hướng dẫn nhân viên nhằm thực hiện mục tiêu chung của doanh nghiệp. Thông tin công việc gồm:

1. Mô tả công việc
2. Tiêu chí hoàn thành công việc
3. Tiêu chuẩn năng lực
4. Quy trình làm việc

Giả sử, doanh nghiệp xây dựng được hệ thống bản MTCV tốt mà không có “Tiêu chí hoàn thành công việc” để định hướng mục tiêu cho nhân viên, không có “Tiêu chuẩn năng lực” giúp nhà quản lý tìm người, đặt đúng chỗ và đào tạo phát triển phù hợp mục tiêu công ty, không có “Quy trình làm việc” khoa học, được thống nhất với các thành viên có liên quan thì làm sao nhân viên làm việc hiệu quả, đúng như mong đợi của sếp cho được, làm sao có sự thấu hiểu lẫn nhau mà phối hợp tốt giữa các thành viên. Vì thế, mỗi cá nhân đều cố gắng “theo kiểu của mình” (hiểu cái gì quan trọng thì làm theo chủ quan của mình), nhưng mọi cố gắng ấy đều trở nên vô nghĩa với doanh nghiệp vì mục tiêu chung không hoàn thành. Và rồi, không được sếp đánh giá tốt, nản quá, nhân viên không muốn cố gắng nữa, thậm chí có người còn tìm cách ra đi. Mâu thuẫn nội bộ nhiều lúc cũng phát sinh từ đó.

Vì vậy, muốn cải tiến hiệu quả công việc, phát triển nguồn nhân lực, doanh nghiệp cần phải xây dựng một “Bộ thông tin công việc” phù hợp với mục tiêu của mình.

Phần 2: Xây dựng bản Mô tả công việc (MTCV)

Xin thú thật, tôi vốn ít học, nên xin được chia xẻ cùng bạn phương pháp mà tôi đang làm, được tôi tích lũy từ những lượm lặt và đúc kết của bản thân trong 10 năm làm nghề quản trị nguồn nhân lực (QTNNL) của mình. (Vì cách đây 10, làm gì có ai đào tạo nghề này, nên nếu có gì không đúng “sách”, mong bạn thông cảm).

Trước khi đi vào nội dung bản MTCV, chúng ta cần thống nhất một số khái niệm cơ bản sau, vì nếu chưa nắm được các khái niệm này, chúng ta sẽ còn lúng túng khi xây dựng bản MTCV.

* Công việc: là một công đoạn nhất định trong luồng/ quy trình công việc.

Ví dụ: công việc kế toán, nhân sự, hành chính, kinh doanh,….

* Vị trí: là địa vị, chức danh của người đảm nhiệm công việc.

Ví dụ: trong công việc kế toán có các vị trí: kế toán trưởng, kế toán tổng hợp, kế toán kho,…

* Trách nhiệm: là điều phải nhận lấy, gánh vác về mình đối với một công việc nhất định. Trách nhiệm phản ánh kết quả đầu ra của công việc.

Ví dụ: Trách nhiệm của kế toán trưởng là đảm bảo các thủ tục tài chính hợp lý, hợp lệ,…

* Nhiệm vụ: là những việc phải làm để thực hiện trách nhiệm, phản ánh cách thức thực hiện công việc.

1. Nội dung bản MTCV:

Một bản MTCV thường gồm có 06 nội dung cơ bản:

a. Chức danh

b. Mục đích công việc

c. Các trách nhiệm

d. Các nhiệm vụ

e. Quan hệ công việc

f. Phạm vi thẩm quyền

(Một số doanh nghiệp, đưa các tiêu chí năng lực vào bản MTCV cũng được, nhưng tôi thích tách riêng từng phần cho tiện sử dụng.)

Đến đây, chắc nhiều bạn sẽ reo lên: Vậy là mình làm đúng rồi!

Vâng hầu hết bản MTCV mà tôi được xem đều có đầy đủ các nội dung trên nhưng nhân viên vẫn lúng túng không biết làm việc như thế nào. Vì các bản MTCV này rất đủ nhưng chưa tốt (chưa đúng). Để xây dựng một bản MTCV tốt bạn cần lưu ý các yếu tố sau:

1. Bản mô tả công việc tốt:

a. Mục đích công việc: phải cụ thể, xuất phát từ mục tiêu của doanh nghiệp.

Rất tiếc, rất ít doanh nghiệp khi xây dựng bản MTCV có xem xét đến mục tiêu của công ty. Cho nên, mục tiêu công việc thường được viết rất hay (thường là dài lê thê) làm cho nhân viên không hiểu mình phải làm gì, phải đáp ứng mục tiêu cụ thể nào của công ty.

Ví dụ: Mục đích công việc của nhân viên tuyển dụng là: Tuyển dụng nhân sự đáp ứng mục tiêu sản xuất kinh doanh của công ty.

b. Các trách nhiệm: phải được mô tả đầy đủ, không trùng lắp và có thể phản ánh trong tiêu chí đánh giá hiệu quả công việc (Tiêu chí hoàn thành công việc).

Ví dụ: Trách nhiệm của nhân viên tuyển dụng là: Đảm bảo tuyển dụng đúng, đủ, kịp thời nguồn nhân lực theo yêu cầu.

c. Các nhiệm vụ:

* Các nhiệm vụ cần được phân loại cụ thể nhiệm vụ chính, nhiệm vụ phụ (nếu có);

* Linh hoạt và được cập nhật thường xuyên (thường là mỗi năm 1 lần hoặc khi có thay đổi mục tiêu, quy trình làm việc);

* Được mô tả tuần tự, rõ ràng và dễ hiểu. Cách đơn giản nhất là lấy theo tuần tự các bước thực hiện công việc của Quy trình làm việc.

Với một bản MTCV như vậy, bạn thấy mục tiêu của doanh nghiệp và mục tiêu công việc của từng nhân viên đã có sự gắn kết rất chặt chẽ. Vì vậy, sự thành công của mỗi nhân viên cũng chính là sự thành công của cả doanh nghiệp. Doanh nghiệp sẽ hài lòng hơn về sự cố gắng của nhân viên, nhân viên cũng hài lòng hơn về sự đánh giá của lãnh đạo doanh nghiệp với mình. Khi cả hai bên cùng hài lòng về nhau thì đâu có lý do gì để phải chia tay. Và đây chính là một sợi “tơ hồng” gắn kết lương duyên doanh nghiệp với nhân viên vững chắc nhất.

Phần 3: Xây dựng tiêu chí hoàn thành công việc (KPI)

Hầu hết các doanh nghiệp ngày nay không còn trả lương theo bằng cấp, thâm niên nữa mà đã bắt đầu trả lương theo năng lực và hiệu quả công việc. Điều này rất hợp lý vì thực tế, nếu nhân viên không có năng lực, làm việc không hiệu quả, doanh nghiệp không có lợi nhuận thì lấy đâu ra tiền mà trả lương cao, khen thưởng nhiều cho nhân viên?

Tiếc thay, đại đa số doanh nghiệp đã có chính sách “lương cứng, lương mềm” (là cách nói khác của lương cơ bản và lương hiệu quả công việc) nhưng lại không có được bộ tiêu chí hoàn thành công việc để đánh giá một cách công bằng hiệu quả công việc của nhân viên. Hậu quả, mỗi kỳ đánh giá hiệu quả công việc là một lần các cấp quản lý mất ăn mất ngủ. Bởi vì, không có tiêu chí rõ ràng, nếu đánh giá toàn tốt thì không thể giải trình với cấp trên được “tại sao nhân viên anh tốt cả mà bộ phận không hoàn thành mục tiêu?”. Nhưng nếu đánh giá nhân viên không đạt thì không biết giải thích với nhân viên thế nào cho tâm phục khẩu phục. Thôi thì đành đánh giá “khá” tất cho êm chuyện. Nhưng có êm được đâu, cứ sau mỗi lần đánh giá, là một lần nhân viên thắc mắc, khiếu nại: người nhiệt tình, có năng lực tốt buồn bực ra đi, người lề mề thì thích thú vô cùng: ta cứ tà tà, cuối năm, cuối tháng vẫn lãnh lương, lãnh thưởng như mấy thằng làm hùn hục như trâu kia!

Xin giới thiệu cùng bạn phương pháp xây dựng tiêu chí hoàn thành công việc ( sợi tơ hồng) để se duyên và cột chặt hơn mối lương duyên này.

1. Quy trình xây dựng tiêu chí hoàn thành:

* Xác định đối tượng công việc: từ mục tiêu công việc, bạn cần xác định đối tượng công việc là những ai, hiểu một cách đơn giản hơn, ai là khách hàng của mình.

Ví dụ: đối tượng công việc của công việc nhân sự (khách hàng của phòng nhân sự) là: các phòng ban, các thành viên của công ty.

* Xác định tiêu chí hoàn thành công việc: sau khi biết khách hàng của mình là ai, bạn hãy thử hỏi xem họ cần gì, đòi hỏi, mong đợi gì ở mình? Tất cả những mong đợi của khách hàng là những gì bạn phải làm để thỏa mãn nhu cầu của họ. Bạn càng đáp ứng tốt, khách hàng càng hài lòng, có nghĩa là bạn đã hoàn thành công việc của mình.

Nếu hiểu theo nghĩa này, khách hàng của chúng ta không chỉ là người mua sản phẩm, dịch vụ mà là cả những người cùng ta thực hiện mục tiêu bán sản phẩm, dịch vụ của công ty và thu lợi nhuận. Và với cách suy nghĩ này, mọi thành viên trong doanh nghiệp sẽ phối hợp với nhau tốt hơn vì mỗi người đều hiểu: hiệu quả công việc của mình chính là điều kiện để người kia đạt hiệu quả, càng phối hợp tốt, thì tất cả càng cùng có lợi, cùng thành công.

Tuy nhiên, bạn cần lưu ý một số điểm sau:

1. Một số lưu ý:

* Tiêu chí hoàn thành công việc cần phải được thỏa thuận với nhân viên trước, bạn cũng cần xác định các thước đo cụ thể của từng tiêu chí. Nếu không, dù tiêu chí có rõ ràng, bạn vẫn gặp lúng túng khi đánh giá vì cùng một tiêu chí, nhưng với những thước đo khác nhau sẽ có những kết quả không đồng nhất và nhân viên sẽ không biết được chính xác bạn cần gì ở nhân viên để thực hiện.

* Có hai loại tiêu chí: tiêu chí định tính và tiêu chí định lượng. Bạn cần định lượng hóa các tiêu chí (chuyển những tiêu chí định tính thành tiêu chí định lượng) vì chỉ những tiêu chí định lượng mới có thể đo lường chính xác. Nếu bạn đánh giá hiệu quả công việc của nhân viên bằng tiêu chí định tính (cần cù, chăm chỉ, nhiệt tình,…) bạn sẽ khó thuyết phục nhân viên tâm phục, khẩu phục.

* Khi mục tiêu công việc thay đổi, bạn cũng đừng ngần ngại thay đổi các tiêu chí hoàn thành công việc. Vì mục đích cuối cùng của tiêu chí hoàn thành công việc cũng là để thực hiện mục tiêu doanh nghiệp mà thôi. Nhưng bạn cũng không nên thay đổi xoành xoạch mà làm nhân viên choáng nhé!

Với hệ thống tiêu chí hoàn thành công việc này, chắc bạn đã yên tâm mỗi khi đánh giá hiệu quả công việc của nhân viên rồi chứ? Chúc bạn thành công!

Phần 4: Xây dựng tiêu chuẩn năng lực

Sau khi đã có bản MTCV và tiêu chí hoàn thành công việc tốt, giờ bạn hãy nghĩ xem những nhân viên như thế nào mới có thể thực hiện được và thực hiện tốt nhất mục tiêu của doanh nghiệp? Đây chính là tiêu chí năng lực, là cơ sở để bạn tuyển đúng người và bố trí đúng người, đúng việc.

Các yếu tố cấu thành năng lực:

Nếu bạn đã từng nghiên cứu qua lĩnh vực QTNNL thì chắc có biết mô hình năng lực (ASK). ASK được viết tắt bởi:

* K: Knowledge (kiến thức), những gì ta biết
* S: Skill (kỹ năng), khả năng thực hiện một công việc cụ thể thuần thuật
* A: Attitude/ Actitive ( tố chất, thái độ, tâm huyết)

Một nhân viên chỉ được xem là chuyên nghiệp khi có kiến thức tốt, kỹ năng tốt và tố chất phù hợp/thái độ tích cực.

Tuy nhiên, bạn không nên đưa tất cả tốt đẹp vào bộ tiêu chuẩn năng lực của doanh nghiệp mình nhé! Tiêu chuẩn năng lực chỉ tốt khi nó gắn kết với các nhiệm vụ của nhân viên đảm nhiệm công việc.

Phần 5: Xây dựng quy trình làm việc

Bạn không nên nghĩ, việc xây dựng quy trình làm việc là việc của phòng quản lý chất lượng (ISO). Quy trình làm việc là công cụ hướng dẫn nhân viên làm việc và kết nối nhân viên giữa các bộ phận tốt nhất của doanh nghiệp và đảm bảo thực hiện mục tiêu chung.

Vì vậy, xây dựng thông tin công việc nói chung, MTCV, tiêu chí hoàn thành công việc, quy trình làm việc nói riêng là nhiệm vụ của tất cả các thành viên trong doanh nghiệp:

* Chủ doanh nghiệp: xác định và truyền thông mục tiêu doanh nghiệp

* Giám đốc nhân sự: phân tích công việc, lập thông tin công việc (hỗ trợ phương pháp)

* Trưởng các bộ phận: xác định mục tiêu công việc, cung cấp thông tin công việc và bố trí công việc cho nhân viên

* Nhân viên: hợp tác và phản hồi các thông tin công việc.

Thông tin công việc chỉ đơn giản vậy nhưng để xây dựng bộ thông tin tốt không dễ chút nào, vì nếu không đầu tư, phân tích công việc cẩn thận, bạn có nguy cơ xây dựng một bộ thông tin hay thì thật là hay nhưng chỉ để ngắm chứ không dùng được. Vì vậy, bạn cũng không nên quá cầu toàn, đừng cố xây dựng một bộ thông tin công việc quá hay, quá đẹp nhưng thiếu thực tế, nó sẽ là cây gậy sắt, đánh gãy lưng bạn đấy.

Chúc cho mối lương duyên của các bạn bền vững!

Kim Thủy

(Nguồn: kynangmem.org)

From → Uncategorized

Leave a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: